کانال رسمی شهرداری لنگرود تصویری پرتحرک از مدیریت شهری ارائه میکند؛ تصویری مملو از «بازدید میدانی»، «بررسی دقیق مشکلات زیرساختی»، «تأکید بر تسریع»، «نظارت مستقیم»، «بهبود کیفیت زندگی» و «جلب رضایت شهروندان». اما پرسش اصلی مردم این نیست که شهردار و اعضای شورا چند بار از یک پروژه بازدید کردهاند؛ پرسش این است که این بازدیدها دقیقاً به چه تصمیمی منجر شده، چه میزان اعتبار برای آن اختصاص یافته، چه زمانی به پایان میرسد و چه تغییری در زندگی روزمره شهروندان ایجاد کرده است؟
مرور اطلاعرسانیهای رسمی شهرداری و شورای اسلامی شهر لنگرود نشان میدهد بخش قابلتوجهی از اخبار منتشرشده به جلسات، دیدارها، بازدیدها و آغاز عملیات اختصاص دارد. برای نمونه، درباره مشکلات زیرساختی کوچه شهید نورمحمد یکم از «بررسی دقیق»، «راهکارهای فنی و مهندسی» و «رفع دائمی مشکل» سخن گفته شده، اما زمان اجرا، اعتبار، متولی هر اقدام و موعد ارائه گزارش نتیجه مشخص نشده است. درباره پروژههای دیگر نیز از «زیرساخت حیاتی»، «تسریع پروژه» و بهرهبرداری در «روزهای آتی» سخن گفته شده، بیآنکه تاریخ قطعی، درصد پیشرفت یا میزان اعتبار پروژه در همان گزارش اعلام شود.
این شیوه اطلاعرسانی ممکن است پرحجم و امیدوارکننده به نظر برسد، اما از منظر پاسخگویی عمومی ناقص است. واژههایی مانند «پیگیری جدی»، «تحول»، «تدبیر»، «نظارت مستمر» و «بهبود کیفیت زندگی» زمانی ارزش خبری پیدا میکنند که با عدد، زمانبندی و نتیجه همراه باشند. روابط عمومی نباید تنها حضور مسئولان در محل پروژه را ثبت کند؛ باید توضیح دهد مشکل چه بود، تصمیم چه شد، مسئول اجرا کیست، پروژه چه زمانی تحویل میشود و شهروند چگونه میتواند تحقق وعده را ارزیابی کند.
پروژههایی که خبر دارند، اما جدول پیشرفت ندارند
یکی از نمونههای قابل بررسی، پروژه پیادهراه طبیعت لنگرود است. این طرح در سال ۱۴۰۲ و برای اجرا در چند فاز معرفی شد؛ مساحت آن حدود ۲۷ هزار مترمربع، طول مسیر ۹۰۰ متر و اعتبار کل مورد نیاز ۹۰ میلیارد تومان اعلام شد و برای فاز نخست نیز ۲۵ میلیارد تومان در بودجه پیشبینی شده بود. بااینحال، در تازهترین اطلاعرسانی رسمی همچنان از «بازدید میدانی از روند اجرای پروژه» و ضرورت «تسریع» سخن گفته میشود، بدون آنکه درصد پیشرفت، مبلغ هزینهشده، علت طولانیشدن عملیات و تاریخ بهرهبرداری اعلام شود.
ممکن است پروژهای بزرگ به دلایل مالی، فنی یا تملک اراضی با تأخیر مواجه شود؛ این موضوع بهخودیخود نشانه ناکارآمدی نیست. مشکل از جایی آغاز میشود که مدیریت شهری درباره موانع، تغییر زمانبندی و هزینههای جدید توضیح روشنی نمیدهد. شهروند باید بداند چرا پروژهای که چند سال درباره آن خبر منتشر شده هنوز کامل نشده و برنامه دقیق مدیریت جدید برای پایان آن چیست.
آبگرفتگی؛ مسئلهای قدیمی با گزارشهای تکرارشونده
مشکل هدایت آبهای سطحی و آبگرفتگی معابر از مسائل قدیمی لنگرود است. در فروردین ۱۴۰۳، شهردار وقت اعلام کرد اهالی خیابان آزموده چند دهه با آبگرفتگی و وضعیت نامناسب کانال این منطقه درگیر بودهاند و پروژه لولهگذاری ۷۰۰ متری به پیشرفت حدود ۷۰ درصدی رسیده است. در همان دوره، برای طرحهای هدایت آبهای سطحی نیز اعتبار جداگانه پیشبینی شده بود.
اکنون نیز در کانال رسمی شهرداری، اخبار مربوط به هدایت آبهای سطحی، لایروبی، پاکسازی کانالها و بازدید از محلات تکرار میشود. این استمرار نشان میدهد مسئله آبگرفتگی فقط به یک کوچه یا یک کانال محدود نیست و به برنامهای جامع برای شبکه دفع آبهای سطحی نیاز دارد. مدیریت شهری باید نقشه نقاط بحرانی، ظرفیت کانالها، پروژههای اجراشده و میزان کاهش آبگرفتگی پس از هر بارندگی را منتشر کند؛ وگرنه تعدد خبرهای لایروبی و بازدید، بهتنهایی اثبات نمیکند که مشکل مهار شده است. آرشیو رسمی شهرداری نیز مجموعهای پرتعداد از اخبار لایروبی، لولهگذاری، پاکسازی و نظارت میدانی را نشان میدهد، اما گزارش تجمیعی از نتیجه نهایی این اقدامات بهروشنی دیده نمیشود.
پسماند؛ از نشست تخصصی تا مطالبه نتیجه
در سال ۱۴۰۳ اعلام شده بود روزانه حدود ۶۰ تن زباله در لنگرود جابهجا میشود و فقط برای حمل آن، حدود ۶ میلیارد تومان بودجه پیشبینی شده است. با وجود اهمیت این حجم از پسماند، در اطلاعرسانیهای جدید همچنان عناوینی نظیر «نشست تخصصی بررسی چالشهای پسماند»، «تأمین اعتبار نهایی کارخانه کمپوست» و «حل معضل پسماند» دیده میشود.
در چنین موضوعی، انتشار خبر جلسه کافی نیست. شهرداری باید روشن کند کارخانه کمپوست در چه مرحلهای قرار دارد، چه میزان از اعتبار آن تأمین شده، ظرفیت پردازش روزانه چقدر خواهد بود، شیرابه چگونه مدیریت میشود و چه زمانی دفن یا انتقال مستقیم زباله کاهش مییابد. «رایزنی» و «پیگیری» مقدمه کار است، نه شاخص موفقیت.
شورای شهر؛ ناظر یا همراه روابط عمومی؟
در گزارش افتتاح ۱۸ پروژه شهری در سال ۱۴۰۴، مجموع اعتبار هزینهشده ۱۹۱ میلیارد تومان اعلام و رشد بودجه شهرداری نشانه نظارت مستمر شورای شهر معرفی شد. در همان مراسم نیز بر لزوم خدمترسانی برابر به همه محلات و حل مسائل پسماند و زیرساختها تأکید شد.
با این حال، وظیفه شورای شهر فقط همراهی با شهردار در بازدیدها، جلسات و آیینهای افتتاح نیست. شورا باید بهعنوان نهاد ناظر، عملکرد شهرداری را با شاخصهای روشن ارزیابی کند. اعلام مبلغ کلی پروژهها بدون ارائه جزئیات قرارداد، مبلغ اولیه و نهایی، زمان تحویل، میزان پیشرفت و کیفیت اجرا، امکان ارزیابی واقعی را از مردم و رسانهها میگیرد.
شورای شهر باید ماهانه گزارش اجرای بودجه، وضعیت پروژههای عمرانی، مصوبات مهم، آرای اعضا، قراردادهای بزرگ، املاک شهرداری و دلایل تأخیر طرحها را منتشر کند. «نظارت مستمر» زمانی قابل قبول است که آثار آن در قالب اسناد عمومی و قابل بررسی دیده شود، نه اینکه صرفاً در متن روابط عمومی تکرار شود.
سادات دیلمی از ۹ مهر ۱۴۰۴ مسئولیت شهرداری لنگرود را برعهده گرفته و تکمیل پروژههای نیمهتمام و اجرای طرحهای اولویتدار را از برنامههای خود اعلام کرده است. بنابراین منصفانه نیست همه مشکلات انباشته و پروژههای طولانیمدت شهر صرفاً به دوره مدیریت او نسبت داده شود. بااینحال، از شهردار جدید انتظار میرود برای هر پروژه نیمهتمام، برنامه زمانبندی و گزارش پیشرفت قابل سنجش ارائه کند.
مسئله اصلی در ماههای آینده این خواهد بود که آیا مدیریت جدید میتواند پروژههای پراکنده و وعدههای باقیمانده را به یک برنامه اولویتبندیشده تبدیل کند یا همان چرخه قدیمی «جلسه، بازدید، تأکید و پیگیری» ادامه خواهد یافت. شهردار باید مشخص کند در پایان سال چه تعداد پروژه تکمیل میشود، کدام مسائل فوری محلات حل خواهد شد و مردم بر چه اساسی میتوانند عملکرد مدیریت شهری را ارزیابی کنند.
روابط عمومی باید از تبلیغ فعالیت به گزارش نتیجه برسد
روابط عمومی شهرداری حق دارد اقدامات کارکنان و پروژههای شهری را اطلاعرسانی کند، اما استفاده مکرر از واژگان بزرگ، بدون ارائه نتیجه قابل اندازهگیری، بهتدریج اعتماد مخاطب را کاهش میدهد. هر خبر پروژه باید دستکم شامل جزئیات بیشتر و کامل باشد تا شهروندان در جریان امور کارهای قرار گیرند.
مردم «حضور مسئولان» را نمیخواهند؛ نتیجه را میخواهند
نقد عملکرد شهرداری لنگرود به معنای نادیدهگرفتن فعالیت نیروهای خدماتی، عمرانی و اجرایی نیست. پاکسازی، آسفالت، روشنایی، لایروبی و نگهداری فضای سبز خدمات ضروری شهر هستند؛ اما انجام وظایف روزمره نباید با ادبیاتی معرفی شود که هر اقدام معمول را یک تحول بزرگ نشان دهد.
شهرداری و شورای شهر زمانی میتوانند از «نظارت دقیق»، «زیرساخت حیاتی» و «رضایت شهروندان» سخن بگویند که مردم اثر آن را در خیابان، محله، ترافیک، دفع آبهای سطحی، پسماند و کیفیت فضاهای عمومی احساس کنند. تا پیش از آن، فاصله میان حجم اخبار و نتیجه ملموس، مهمترین نقدی است که بر مدیریت شهری و شیوه اطلاعرسانی آن وارد خواهد بود.
